09/04/2026
Thanh Hóa chư thần lục là tập sách chữ Hán biên chép về thần hiệu, thần tích và địa điểm thờ các vị thần trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Sách viết bằng chữ Hán, ghi chép về 1.157 vị thần được thờ cúng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa giai đoạn đầu thế kỷ XX. Với những thông tin ghi chép trong văn bản gốc, kết hợp với kết quả sưu tầm, khảo cứu, đối chiếu, so sánh công phu, cẩn trọng, tác phẩm là một tư liệu quan trọng, có giá trị đối với việc tìm hiểu về hệ thống thờ thần, tín ngưỡng thờ thần cũng như nghiên cứu về danh nhân, địa danh học.
Sách gồm 3 phần chính: 1. Khái quát chung; 2. Dịch và khảo cứu; 3. Phụ lục (quy đổi đơn vị hành chính, ảnh bản chữ Hán). Với dung lượng 675 trang, tác giả đã tiến hành khảo cứu sự tích, hành trạng, địa điểm thờ cúng của 1.157 vị thần hiện đang được thờ cúng ở xứ Thanh được thờ cúng trong giai đoạn đầu thế kỉ XX. Bên cạnh đó, tác giả đã dày công quy đổi khoảng 1000 đơn vị hành chính tỉnh Thanh Hóa thời Nguyễn ra đơn vị hành chính hiện nay.
Với sự kì công và nghiên cứu chuyên sâu, tác phẩm là một tài liệu chuyên khảo mang giá trị thực tiễn trong việc tìm hiểu về hệ thống thờ thần, tín ngưỡng thờ thần, cũng như nghiên cứu về nhân danh và địa danh học.
Thanh Hóa chư thần lục là một văn bản mang tính chất thống kê theo yêu cầu của bộ Lễ triều Nguyễn. Căn cứ theo đối tượng, có thể thấy sách tập trung thống kê đối tượng thần linh là những nhân vật anh hùng trong chống giặc ngoại xâm, các bậc công thần có nhiều công lao trong xây dựng đất nước. Bên cạnh đó, sách cũng giành một vị trí trang trọng để ghi chép về các vị thần là thiên thần, thủy thần, thổ thần có nhiều công lao trong hộ quốc an dân. Căn cứ vào sự phân bố, có thể thấy của các vị thần tập trung ở vùng đồng bằng, trung du và vùng duyên hải Thanh Hóa. Các vị thần bản địa vùng miền núi, vùng đồng bào dân tộc ít hoặc không được thống kê. Việc ghi chép này cho thấy đã có những “tiêu chí” nhất định trong việc biên chép, thống kê. Nhưng, việc ghi chép dù có dựa theo “tiêu chí” nào, thì sách Thanh Hóa chư thần lục cũng là một quyển sách quý, cho chúng ta thêm những điều kiện cũng như cơ hội, để tìm hiểu về hệ văn hóa tín ngưỡng, đặc biệt là tín ngưỡng thờ thần ở Thanh Hóa giai đoạn đầu thế kỷ XX và trước đó.
Với sự kì công và nghiên cứu chuyên sâu, tác phẩm là một tài liệu chuyên khảo mang giá trị thực tiễn trong việc tìm hiểu về hệ thống thờ thần, tín ngưỡng thờ thần, cũng như nghiên cứu về nhân danh và địa danh học.
Tin bài: Vũ Ngọc Định